Tarihlerin Yazımı: Gün, Ay ve Yıl Nasıl Yazılır? Tüm Kurallar Tek Derste!

Tarihlerin Yazımı: Türkçenin En Önemli Yazım Kurallarından Biri

Tarihlerin doğru yazımı, dilimizin netliği ve anlaşılırlığı açısından çok önemlidir. Bir tarihi oluşturan gün, ay ve yıl unsurlarının arasına konulacak noktalama işaretleri, ay adlarının büyük veya küçük harfle başlaması gibi kurallar, metinlerimizin resmiyetini ve doğruluğunu belirler. Bu kuralları öğrenmek, hem sınavlarda başarıyı getirir hem de günlük hayatta karışıklıkları önler.

1. Tam Tarihlerin Temel Yazım Kuralları: Gün, Ay ve Yıl

Merhaba gençler! Bugün, derslerin ve hayatın olmazsa olmazı olan tarih yazımını hallediyoruz. Tarihleri yazarken üç temel parçamız var: Gün, Ay ve Yıl. Bu üçlüyü yan yana getirmenin birden fazla yolu var ama hepsinde dikkat etmemiz gereken altın bir kural var:

Ay Adları Ne Zaman Büyük Başlar? (Büyük Harf Kuralı)

Bu kural, tarih yazımının en kritik noktasıdır. Eğer bir ay adının yanında belirli bir gün veya yıl belirtilmişse, yani o ay özel bir tarihi işaret ediyorsa, ay adının ilk harfi daima büyük yazılır.

• Doğru Kullanım: 29 Mayıs 1453 (Çünkü 29 Mayıs özel bir günü işaret ediyor.)
• Doğru Kullanım: 10 Kasım (Yıl belirtilmese bile, o günün özel bir anlamı olduğu için büyük harfle yazılır.)
• Yanlış Kullanım: Sınavlar genellikle haziran ayında yapılır. (Burada Haziran kelimesinin yanında spesifik bir gün olmadığı için küçük yazılmalıydı.)
• Doğrusu: Sınavlar genellikle haziran ayında yapılır.

Özetle: Eğer ay adı, takvimdeki tek bir günü işaret ediyorsa, büyük harfle başlar. Eğer genel bir zaman diliminden bahsediyorsak, küçük harfle başlar.

2. Tarihleri Ayıran Noktalama İşaretleri

Tarihi rakamlarla yazdığımızda, gün, ay ve yıl arasına hangi noktalama işaretlerini koyacağımız konusunda bazen kafamız karışabiliyor. Türkçe Yazım Kuralları bize bu konuda net iki seçenek sunar:

A. Nokta (.) Kullanımı

En yaygın ve resmi kullanımdır. Gün, ay ve yıl rakamları arasına sadece nokta konur.

• 15.06.2024
• 01.01.1923

B. Eğik Çizgi (/) Kullanımı

Özellikle bilgisayar ortamlarında veya daha hızlı yazışmalarda eğik çizgi de kullanılabilir. Ancak bu kullanım, noktaya göre daha az resmidir.

• 15/06/2024
• 01/01/1923

Peki, Kesme İşareti (‘, -) Kullanabilir miyiz?

Hayır, gençler. Tarihlerin arasına kesinlikle kesme işareti (‘), tire (-) veya iki nokta üst üste (:) gibi işaretler konulmaz. Bunlar yazım yanlışıdır.

3. Tarihlere Gelen Ekler ve Kesme İşareti

Bir tarihi yazıp bitirdikten sonra, o tarihe bir ek getirmek istediğimizde devreye kesme işareti girer. Burada dikkat etmemiz gereken iki önemli nokta var:

A. Rakamla Yazılan Tarihlere Ek Getirme

Eğer tarih rakamla yazılmışsa, ekten önce mutlaka kesme işareti kullanılır. Ek, okunuşa göre getirilir.

• 1923’te (Bin dokuz yüz yirmi üç-te)
• 29 Mayıs 1453’ün (Bin dört yüz elli üçün)
• 2024’ün (İki bin yirmi dördün)

B. Ay Adı Yazıyla Yazılmışsa Ek Getirme

Eğer tam tarihte ay adı yazıyla (harflerle) belirtilmişse, kesme işareti ay adından sonra değil, gün rakamından sonra kullanılır. Ancak TDK, ay adından sonra kesme işareti kullanmayı da doğru kabul eder.

• 19 Mayıs 1919’da (Doğru)
• 10 Kasım’da (Doğru)

UYARI: Sadece gün, ay veya sadece yıl belirtildiğinde de kesme işareti kullanılır: 2024’te, 23’üncü.

4. Sıra Sayıları ve Tarih Yazımı

Bazen bir günün kaçıncı olduğunu belirtmek isteriz (Örn: Ayın 5. günü). Bu durumda sıra sayıları devreye girer. Sıra sayısını belirtmenin en kolay yolu rakamdan sonra nokta koymaktır.

• Ayın 5. günü.
• Okullar 14. Eylül’de açılacak.

Eğer sıra sayısını ekle belirtmek istersek, kesme işareti kullanırız. Ancak bu kullanımda nokta kullanılmaz:

• 5’inci gün
• 14’üncü yüzyıl

Önemli Not: Tarih yazımında (gün, ay, yıl formatında) gün rakamından sonra nokta kullanmak, o rakamı sıra sayısı yapmaz, sadece ayırıcı görevi görür. Yani “15.06.2024” yazarken, 15 sayısı “on beşinci” anlamına gelmez, sadece “on beş” demektir.

5. Yüzyılların ve Çağların Yazımı

Yüzyılları ve çağları yazarken genellikle Romen rakamları ve büyük harfler kullanılır. Bu, tarihi metinlerde ve akademik çalışmalarda standarttır.

A. Yüzyılların Yazımı

Yüzyıllar daima Romen rakamlarıyla ve büyük harfle yazılır.

• XX. yüzyıl (Yirminci yüzyıl)
• MÖ II. yüzyıl (Milattan Önce İkinci yüzyıl)
• 1900’ler için “XIX. yüzyıl” değil, “XX. yüzyıl” denildiğini unutmayın. Yüzyıl, kendisinden önceki yüzyılı kapsar.

B. Çağların ve Dönemlerin Yazımı

Çağ isimleri ve tarihî dönemler büyük harfle başlar.

• İlk Çağ
• Orta Çağ
• Lale Devri
• Kurtuluş Savaşı

Püf Noktası: Eğer çağ veya dönem adı iki kelimeden oluşuyorsa, her iki kelime de büyük harfle başlar (Örn: Buz Devri).

6. Özel Günler, Bayramlar ve Kurum Tarihleri

Milli ve dini bayramlar, özel günler ve anma günleri, tıpkı ay adları gibi büyük harfle başlar. Bu, o günlerin taşıdığı manevi değeri gösterir.

A. Resmi ve Dini Bayramlar

Bayramların ve özel günlerin her kelimesi büyük harfle başlar.

• Ramazan Bayramı
• Kurban Bayramı
• Cumhuriyet Bayramı
• 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı

B. Özel Günler

Kutlama ve anma amaçlı özel günlerde de aynı kural geçerlidir.

• Anneler Günü
• Öğretmenler Günü
• Dünya Tiyatro Günü

Dikkat: Eğer bayram veya özel gün sadece tek bir kelime ise, o kelime büyük başlar (Örn: Nevruz).

Tarih Yazım Kuralları: Doğru ve Yanlış Kullanım Tablosu

Hadi gelin, konuyu bir de tabloda özetleyelim ki, sınavlarda karşınıza çıktığında anında doğru cevabı işaretleyebilelim. Bu tablo, en sık yapılan hataları gösteriyor:

Gördüğünüz gibi, Türkçe yazım kuralları aslında çok mantıklı ve tutarlı. Sadece hangi durumda büyük harf kullanacağımızı ve hangi noktalama işaretinin nerede duracağını iyi öğrenmemiz gerekiyor. Tarihleri doğru yazmak, bizim geçmişimize ve dilimize verdiğimiz önemi gösterir.

Unutmayın, dil bir kimlik kartıdır. Bu kimlik kartının üzerindeki bilgileri (yani tarihleri) en doğru şekilde yazmak da bizim sorumluluğumuzdur. Bol bol örnek çözerek bu kuralları iyice pekiştirelim, bir sonraki derste görüşmek üzere!